Neurovasculaire aandoeningen


ANEURYSMATA
CAROTICO-CAVERNEUZE FISTEL


In de neuro-vasculaire pathologieën kunnen we volgende groepen onderscheiden;

I. Aneurysmata
II. Arterio-Veneuze Malformaties
III. Arterio-Veneuze fistels
IV. Carotico-Caverneuze fistel
V. Angiomas


CEREBRALE ANEURYSMATA


1. WAT IS EEN CEREBRAAL ANEURYSMA?

Een cerebraal aneurysma vormt zich op een zwakke plaats in de wand van een arterie in de hersenen. Dit kan gradueel een ballonvormig defect vormen. Met het vergroten van het aneurysma verzwakt de wand van de arterie en kan deze eventueel ruptureren of barsten met bloedverlies in of rond de hersenen als gevolg.

Een acute bloeding tgv een geruptureerd (gebarsten) cerebraal aneurysma is een zeer ernstige aandoening en vereist een onmiddellijke medische behandeling.

2. WAT ZIJN DE OORZAKEN VAN ANEURYSMATA?

De meest aneurysmata zijn het gevolg van een congenitale (aangeboren) abnormaliteit van de binnenste laag van een arterie. Recent onderzoek veronderstelt dat er een mogelijkse genetische predispositie (voorbeschiktheid tot het ontwikkelen van cerebrale aneurysmata) bestaat.

De oorzaken van hersenaneurysmata zijn echter nog niet volledig doorgrond.

3. HOE FREQUENT KOMEN CEREBRALE ANEURYSMATA VOOR?

Uit studies is gebleken dat tot 5 % van de volwassen bevolking ouder dan 65 jaar een niet geruptureerd aneurysma heeft. Statistieken tonen aan dat 85 tot 90 % van alle aneurysmata pas gediagnosticeerd worden na barsten.

4. WIE LOOPT HET GROOTSTE RISICO VOOR EEN ANEURYSMARUPTUUR?

Ruptuur van een aneurysma komt vooral voor bij patiënten tussen 40 en 60 jaar.

Roken en veelvuldig alcoholgebruik werden aangetoond als risicofactoren die de kans op een aneurysma ruptuur verhogen. Bepaalde ziekten zoals polycystische nierziekte, fibromusculaire dysplasie en hoge bloeddruk, verhogen ook die kans. Sommige studies suggereren dat het verouderen de bloedvatwand weker maakt en zodoende de kans dat een aneurysma barst, verhoogt.

5. WAT IS DE KANS OP HERSTEL?

Uit een studie in de Verenigde Staten werd aangetoond dat van de 30 000 jaarlijks geruptureerde aneurysma ta ongeveer 1/3 overleeft met een goed herstel, terwijl een ander 1/3 er een lichamelijke handicap aan over houdt. Jammer genoeg zal ongeveer 30 % overlijden tgv de ruptuur.

6. ZIJN ER ENIGE WAARSCHUWENDE TEKENEN OF SYMPTOMEN GEASSOCIEERD MET DE RUPTUUR VAN EEN ANEURYSMA?

Aneurysmata kunnen zich heel traag over verschillende jaren ontwikkelen en geven geen symptomen tot zij barsten. De best voorspellende factor voor kans op ruptuur is de grootte van het aneurysma. De meest aneurysmata die barsten zijn 10 mm in diameter of groter, hoewel ook kleinere aneurysmata kunnen ruptureren. Op het moment dat een aneurysma barst, ervaart de patiënt meestal een zeer plotse ernstige hoofdpijn. Andere symptomen zijn misselijkheid, braken, dubbelzicht, overgevoeligheid voor fel licht, vergrote pupil of “slapend gevoel” in het aangezicht of de armen. Soms ervaart de patiënt een plotse zwakheid of verliest patiënt het bewustzijn.

Elk van deze symptomen vereist een onmiddellijke medische aandacht.

7. WAT ZIJN DE COMPLICATIES WELKE GEASSOCIEERD WORDEN MET EEN GERUPTUREERD ANEURYSMA?

Eén ernstige complicatie of verwikkeling is de ontwikkeling van een cerebrale vasospasme dat voorkomt in een belangrijk percentage van patiënten met een geruptureerd aneurysma. Cerebrale vasospasme veroorzaakt een ernstige vernauwing van de belangrijkste cerebrale arterie waardoor de bloeddoorstroming naar de vitale delen van de hersenen wordt verstoord. Vasospasme treedt voornamelijk op binnen de eerste twee weken van de initiële bloeding en is afhankelijk van de hoeveelheid bloedlekkage. Als dit onbehandeld blijft, kan vasospasme hersencellen doden en leiden tot de dood.

Andere verwikkelingen zijn een hydrocefalie (= overdreven water in de hersenen door een verstoring in de doorstroming van het cerebrospinaal vocht), een herbloeding, epileptische aanval.

8. HOE WORDT EEN ANEURYSMA GEDIAGNOSTICEERD?

De meeste patiënten worden in eerste instantie onderzocht met een gecomputeriseerde tomografiescan (CT-scan). Dit is een veilige en niet invasieve test die de aanwezigheid van bloed rond of in de hersenen aantoont en bevestigt. Dit toont dan aan dat een aneurysma kan geruptureerd zijn.

Een andere methode om aneurysmata op te sporen is de nucleaire magnetische resonantie (NMR).

Als een vermoeden bestaat van aneurysma is het aangewezen om ook een cerebrale angiografie uit te voeren, om de grootte, de anatomie en de exacte localisatie van het aneurysma te kunnen bepalen. Een hersenangiografie is een invasieve procedure waarbij een catheter wordt ingebracht via een slagader in de liesstreek en wordt opgeschoven tot in de bloedvaten in de nek. Een contraststof wordt dan ingespoten in de bloedstroom. Een reeks van RX-beelden wordt dan genomen. Deze tonen dan het netwerk van arteriën en venen in de hersenen aan. Deze catheter kan niet gevoeld worden terwijl hij in het lichaam aanwezig is, hoewel de patiënt een warme vloeiende gewaarwording kan ervaren wanneer het contrast wordt ingespoten.

9. HOE WORDEN GERUPTUREERDE ANEURYSMATA BEHANDELD?

Geruptureerde aneurysmata kunnen behandeld worden of met een directe open chirurgie, of door endovasculaire procedures. Deze laatste procedure houdt in het aanbrengen van hele fijne gekrulde draadjes in de aneurysmale zak met als bedoeling dat deze zou verstoppen. De ontwikkelingen in deze endovasulaire procedures breiden nog steeds zeer sterk uit en maken dat de meeste aneurysma's via deze techniek behandeld kunnen worden.

In sommige gevallen wordt chirurgie verkozen. Deze wordt uitgevoerd zodra de conditie van patiënt stabiel is om mogelijkse risico’s op herbloeden te vermijden. Aneurysmachirurgie wordt uitgevoerd onder een algemene anesthesie en houdt een opening van de schedel in om aldus de onderliggende hersenen te bereiken. Gebruik maken van een operatiemicroscoop en de uitgevoerde onderzoeken zoals de CT en angiografie, kan de chirurg het aneurysma localiseren, het vrijleggen van de omgeven structuren om één of meerdere smalle clips rond de nek te kunnen plaatsen. Het plaatsen van zo’n clip stopt de bloedstroom in de aneurysmale zak en laat het bevloeiend bloedvat intact. .

10. ZIJN ANEURYSMACLIPS VEILIG?

Gezien deze clips permanent ter plaatse blijven, worden aneurysmaclips gemaakt speciale materialen die niet roesten, corroderen of verzwakken na een bepaalde tijd. Aneurysmaclips die gemaakt zijn van legeringmetalen kunnen bewegen gedurende een NMR-beeldvorming, hetgeen een belangrijk risico voor de patiënt vormt.

In onze dienst, en tegenwoordig wereldwijd, worden aneurysmaclips geplaatst van puur titanium, welke beschouwd worden als zijnde veilig bij NMR-onderzoek, gezien ze niet zullen bewegen in de hoog magnetische velden die geproduceerd worden door NMR-scanners. Deze aneurysmaclips van puur titanium produceren ook een minimaal beeldartefact (beeldmisvorming) in postoperatieve beeldvorming en laten dus een excellente visualisatie van het behandelde bloedvat toe.